Ubichinol a ubichinon – czym różnią się dwie formy koenzymu Q10 i którą wybrać?

Koenzym Q10 to jeden z ważnych składników uczestniczących w produkcji energii w komórkach. Występuje w dwóch postaciach – ubichinonie i ubichinolu. Choć nazwy brzmią podobnie, różnią się one budową chemiczną, stanem utlenienia i rolą, jaką pełnią w procesach zachodzących w organizmie.

W świecie suplementacji coraz częściej spotykamy określenie „aktywna forma koenzymu Q10”, odnoszące się do ubichinolu. Czy rzeczywiście jest on lepszy od ubichinonu? Czy organizm potrzebuje obu form? I czy wybór jednej z nich ma znaczenie dla przyswajania koenzymu Q10?

Warto poznać te różnice, ponieważ świadoma suplementacja zaczyna się od zrozumienia tego, co rzeczywiście znajduje się w produkcie.

Koenzym Q10 – dlaczego jest tak ważny?

Koenzym Q10, nazywany również ubichinonem, to naturalny związek obecny w komórkach organizmu. Szczególnie dużo znajduje się go w błonach mitochondriów – struktur odpowiedzialnych za wytwarzanie energii.

Mitochondria wykorzystują składniki dostarczane z pożywieniem do produkcji ATP (adenozynotrifosforanu), czyli podstawowego nośnika energii wykorzystywanej przez komórki.

Koenzym Q10 uczestniczy w transporcie elektronów w mitochondrialnym łańcuchu oddechowym. Dzięki temu bierze udział w procesie fosforylacji oksydacyjnej, prowadzącym do powstawania ATP.

Jego znaczenie nie ogranicza się jednak wyłącznie do metabolizmu energetycznego. Koenzym Q10 pełni również funkcję antyoksydacyjną, szczególnie w środowisku lipidowym, gdzie może uczestniczyć w ochronie struktur komórkowych przed stresem oksydacyjnym.

To właśnie zdolność do występowania w dwóch postaciach chemicznych sprawia, że koenzym Q10 jest tak interesującą cząsteczką.

Ubichinon i ubichinol – dwie postacie tego samego związku

Koenzym Q10 występuje w organizmie w dwóch podstawowych formach:

• Ubichinon (ubiquinone) – forma utleniona.

• Ubichinol (ubiquinol) – forma zredukowana.

Różnica pomiędzy nimi polega na liczbie przyjętych elektronów i atomów wodoru. Ubichinon może przyjąć elektrony i protony, przechodząc w ubichinol. W przeciwnym kierunku ubichinol może oddać elektrony i ponownie przekształcić się w ubichinon.

Nie są to zatem dwa zupełnie różne składniki, ale dwie postacie chemiczne tego samego koenzymu.

1. Ubichinon – forma utleniona

Ubichinon jest formą, która przyjmuje elektrony w mitochondrialnym łańcuchu oddechowym.

Można powiedzieć, że pełni funkcję ich transportera. Odbiera elektrony przekazywane przez kompleksy enzymatyczne I i II, a następnie przekazuje je dalej do kompleksu III.

W trakcie tego procesu ubichinon ulega redukcji i przechodzi w ubichinol.

Jego podstawowe znaczenie wynika więc z udziału w mitochondrialnym transporcie elektronów i produkcji energii.

Ubichinon jest również powszechnie stosowaną formą koenzymu Q10 w suplementach diety. Ma długą historię zastosowania i jest przedmiotem licznych badań klinicznych.

2. Ubichinol – forma zredukowana

Ubichinol powstaje w wyniku przyjęcia elektronów i protonów przez ubichinon.

Ta postać koenzymu Q10 ma szczególne znaczenie ze względu na właściwości antyoksydacyjne. Może oddawać elektrony, uczestnicząc w neutralizowaniu reaktywnych form tlenu i ochronie struktur lipidowych.

Ubichinol jest również obecny w mitochondrialnym łańcuchu oddechowym. Przekazuje elektrony do kompleksu III, w wyniku czego ponownie powstaje ubichinon.

Właśnie dlatego ubichinol i ubichinon nie powinny być traktowane jako niezależne substancje o zupełnie odmiennym działaniu. Ich funkcje są ze sobą ściśle powiązane.

Najważniejsza różnica – cykl utleniania i redukcji

Aby zrozumieć znaczenie obu form, warto przyjrzeć się procesowi, który zachodzi nieustannie w komórkach.

Ubichinon przyjmuje elektrony i przechodzi w ubichinol. Następnie ubichinol oddaje elektrony i ponownie staje się ubichinonem.

Ten proces nazywamy cyklem redoks.

W uproszczeniu:

• Ubichinon – przyjmuje elektrony.

• Ubichinol – oddaje elektrony i pełni funkcję antyoksydacyjną.

• Obie formy uczestniczą w prawidłowym funkcjonowaniu mitochondrialnego łańcucha oddechowego.

Organizm nie wybiera jednej postaci na stałe. Nieustannie przekształca jedną w drugą, dostosowując ich proporcje do zachodzących procesów metabolicznych.

To bardzo ważna informacja, ponieważ określenie ubichinolu jako „aktywnej formy” nie oznacza, że ubichinon jest nieaktywny lub mniej potrzebny organizmowi.

Ubichinol czy ubichinon – porównanie obu form

Cecha	Ubichinon	Ubichinol
Stan chemiczny	Utleniony	Zredukowany
Charakterystyczna funkcja	Przyjmowanie elektronów	Oddawanie elektronów
Udział w produkcji energii	Tak	Tak
Funkcja antyoksydacyjna	Pośrednia, zależna od przemian	Bezpośrednia rola antyoksydacyjna
Przekształcanie w organizmie	Może przejść w ubichinol	Może przejść w ubichinon
Występowanie w suplementach	Bardzo częste	Coraz powszechniejsze

Obie formy są potrzebne do prawidłowego przebiegu procesów związanych z koenzymem Q10. Różnią się natomiast stanem chemicznym i bezpośrednim udziałem w poszczególnych reakcjach.

Czy ubichinol jest lepiej przyswajalny niż ubichinon?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań dotyczących suplementacji koenzymem Q10.

Ubichinol bywa reklamowany jako forma o wyższej biodostępności, czyli zdolności do wchłaniania i wykorzystywania przez organizm.

Istnieją badania, w których suplementacja ubichinolem prowadziła do wyższego wzrostu stężenia koenzymu Q10 we krwi niż suplementacja ubichinonem. Dotyczyło to między innymi niektórych badań prowadzonych u osób starszych.

Nie wszystkie wyniki są jednak zgodne. W innych badaniach nie wykazano istotnych różnic w biodostępności obu form.

Na wynik wpływają między innymi:

• wiek i indywidualne uwarunkowania organizmu;

• zastosowana dawka;

• forma (krople)

• jakość surowca;

• sposób przygotowania preparatu;

• rozpuszczenie i stabilność koenzymu Q10 w produkcie;

• warunki jego przechowywania.

Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden szczegół: koenzym Q10 jest związkiem rozpuszczalnym w tłuszczach. Dlatego jego formulacja, czyli sposób przygotowania produktu i zastosowany nośnik lipidowy, mają istotne znaczenie.

Nie można więc przyjąć, że każdy preparat z ubichinolem będzie automatycznie lepiej przyswajalny od każdego preparatu z ubichinonem.

Najważniejszy wniosek: o jakości suplementu decyduje nie tylko forma koenzymu Q10, ale również jakość surowca, jego stabilność i sposób przygotowania produktu.

Dlaczego ubichinol wymaga szczególnej dbałości o stabilność?

Ubichinol jest formą bardziej podatną na utlenianie pod wpływem kontaktu z tlenem. W określonych warunkach może przekształcać się w ubichinon.

Z tego powodu produkcja suplementów zawierających ubichinol wymaga odpowiednich rozwiązań technologicznych, które pozwalają zachować jego zredukowaną postać.

Znaczenie mają między innymi:

• jakość i czystość surowca;

• warunki produkcji;

• ograniczenie kontaktu z tlenem;

• odpowiednia forma;

• właściwe opakowanie i przechowywanie.

To właśnie stabilizacja ubichinolu była jednym z ważnych wyzwań technologicznych w rozwoju suplementów zawierających tę formę koenzymu Q10.

Kaneka QH™ – technologia i jakość surowca

Jednym z rozpoznawalnych producentów ubichinolu jest japońska firma Kaneka, która opracowała technologię jego produkcji z wykorzystaniem fermentacji drożdżowej.

Surowiec Kaneka QH™ jest oferowany jako ubichinol o strukturze zgodnej z naturalnie występującym w organizmie związkiem.

Istotnym elementem technologii jest zachowanie stabilności formy zredukowanej. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ ubichinol jest bardziej podatny na utlenianie niż ubichinon.

Kaneka rozwija również rozwiązania umożliwiające wykorzystanie ubichinolu w różnych postaciach suplementów.

Warto przy tym pamiętać, że informacje producenta surowca są ważnym źródłem danych technologicznych, ale nie zastępują niezależnej oceny badań klinicznych. Deklaracje dotyczące przewagi jednej formy nad drugą należy zawsze interpretować z uwzględnieniem całokształtu dostępnych dowodów naukowych.

Ubichinol w kroplach Mayomi – prostota składu

W Mayomi zwracamy szczególną uwagę na jakość surowców i prostotę receptur.

Dlatego w produkcie Ubichinol – aktywna forma koenzymu Q10, krople 20 ml zastosowano dwa składniki:

• ubichinol Kaneka QH™;

• ekologiczną oliwę z oliwek BIO.

To prosta kompozycja, w której oliwa pełni funkcję nośnika lipidowego dla składnika rozpuszczalnego w tłuszczach.

W opakowaniu 20 ml znajduje się deklarowane przez producenta produktu 3597 mg ubichinolu Kaneka QH™.

Zalecana porcja dzienna wynosi 10 kropli, co odpowiada 65,4 mg ubichinolu.

Produkt jest odpowiedni dla wegetarian i wegan.

Przy stosowaniu należy przestrzegać zaleceń producenta, przechowywać preparat zgodnie z informacją na etykiecie i chronić go przed bezpośrednim działaniem światła.

Poznaj produkt Mayomi:

https://mayomi.pl/produkt/ubichinol-aktywna-forma-koenzymu-q10-krople-20-ml

 

Kto może zainteresować się suplementacją koenzymem Q10?

Koenzym Q10 jest przedmiotem badań dotyczących metabolizmu energetycznego, funkcjonowania mitochondriów i ochrony antyoksydacyjnej.

Zainteresowanie suplementacją może dotyczyć szczególnie osób, które chcą lepiej poznać rolę tego związku w organizmie, jego naturalne przemiany oraz różnice między dostępnymi formami.

Nie oznacza to jednak, że suplementacja jest konieczna dla każdej osoby. Potrzeba jej stosowania zależy od indywidualnej sytuacji, sposobu odżywiania, stanu zdrowia i ewentualnych wskazań medycznych.

Osoby przyjmujące leki, szczególnie leki przeciwzakrzepowe, powinny skonsultować suplementację koenzymem Q10 z lekarzem lub farmaceutą. Dotyczy to również osób chorujących przewlekle.

Podsumowanie – którą formę koenzymu Q10 wybrać?

Ubichinol i ubichinon to dwie postacie tego samego koenzymu Q10. Różnią się stanem utlenienia i bezpośrednią rolą w reakcjach biochemicznych, ale obie uczestniczą w procesach niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania komórek.

Ubichinon przyjmuje elektrony, a ubichinol może je oddawać i pełni funkcję antyoksydacyjną. Organizm nieustannie przekształca te formy jedną w drugą, dlatego nie można uznać, że tylko jedna z nich jest biologicznie aktywna.

Wybierając suplement, warto zwrócić uwagę nie tylko na nazwę formy koenzymu Q10, ale również na:

• pochodzenie i jakość surowca;

• zawartość koenzymu Q10 w porcji dziennej;

• stabilność preparatu;

• sposób przygotowania i zastosowany nośnik;

• przejrzystość informacji podanych przez producenta.

W Mayomi stawiamy na prostotę składu, jakość i świadome wybory. Właśnie dlatego warto poznawać nie tylko nazwy składników, ale również ich rzeczywistą rolę w organizmie.

Mayomi – prostota składu, jakość i świadoma suplementacja.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Suplement diety nie zastępuje zróżnicowanej diety ani zdrowego stylu życia. Przed rozpoczęciem suplementacji, szczególnie w przypadku przyjmowania leków lub chorób przewlekłych, warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Literatura i źródła

1. Mantle D. i wsp., The Ubiquinone-Ubiquinol Redox Cycle and Its Clinical Consequences: An Overview – przegląd mechanizmów przemian obu form koenzymu Q10.
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11203502/

2. Mantle D., Dybring A., Bioavailability of Coenzyme Q10: An Overview of the Absorption Process and Subsequent Metabolism – przegląd dotyczący wchłaniania, metabolizmu i biodostępności koenzymu Q10.
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7278738/

3. Kaneka Nutrients – informacje technologiczne i charakterystyka surowca Kaneka Ubiquinol®.
   https://kanekanutrients.com/kaneka-ubiquinol/

4. Karta produktu Mayomi – Ubichinol Kaneka QH™ w kroplach.
   https://mayomi.pl/produkt/ubichinol-aktywna-forma-koenzymu-q10-krople-20-ml